“AI Act-boete kan oplopen tot 35 miljoen euro.” Die kop kom je overal tegen — en hij klopt, letterlijk. Maar hij vertelt niet het hele verhaal, en voor een MKB’er of freelancer met een n8n-workflow of een AI-chatbot is dat bedrag vrijwel nooit het echte risico. Er staat namelijk een regel in de wet die bijna geen enkel artikel vermeldt.
De drie boete-niveaus (dit is waar de angst-koppen vandaan komen)
De AI Act (artikel 99) kent drie niveaus van overtreding, elk met een maximumbedrag of een percentage van de wereldwijde jaaromzet — welke van de twee hoger is, geldt in principe:
- Niveau 1 — verboden AI-toepassingen (artikel 5, zoals social scoring of manipulatieve AI): tot €35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet.
- Niveau 2 — de meeste overtredingen (bijvoorbeeld verplichtingen voor providers/gebruikers van hoogrisico-systemen): tot €15 miljoen of 3% van de omzet.
- Niveau 3 — onjuiste informatie aan een toezichthouder: tot €7,5 miljoen of 1% van de omzet.
Voor een multinational is dat “of” de crux: bij een miljardenomzet is het percentage hoger dan het vaste bedrag, dus geldt het percentage. Vrijwel alle Nederlandse artikelen over AI Act-boetes stoppen hier — en laten precies het deel weg dat voor een MKB’er het meest relevant is.
De MKB-regel: artikel 99, lid 6
Voor MKB-bedrijven en start-ups draait diezelfde regel om: niet het hoogste van de twee bedragen geldt, maar het laagste. Dat staat met zoveel woorden in artikel 99, lid 6 van de AI Act.
Concreet voorbeeld: stel, je hebt een eenmanszaak of MKB-bedrijf met €2 miljoen omzet en je overtreedt (hypothetisch) een niveau-2-verplichting. Het percentage (3% van €2 miljoen) is €60.000 — en dat is veruit het laagste van de twee bedragen, dus dat is je maximum. Niet de €15 miljoen die in elke angstaanjagende kop staat.
Diezelfde logica geldt op alle drie de niveaus: hoe kleiner je omzet, hoe kleiner het percentage-bedrag uitvalt, en dat lagere bedrag is dan je maximum — niet het miljoenenbedrag.
Extra nuance uit de Digital Omnibus: “kleine mid-caps”
De Digital Omnibus (het pakket dat begin 2026 ook de hoogrisico-deadlines heeft verschoven, zie ons artikel over wat nu al verplicht is) voegde nog een categorie toe: “kleine mid-cap-ondernemingen” (minder dan 750 werknemers). Voor die groep geldt de laagste-bedrag-regel alléén op niveau 2 en 3 — niet op niveau 1 (verboden AI-toepassingen). Voor de meeste lezers van deze site (eenmanszaken, freelancers, kleine MKB-bedrijven) verandert dit niets: jullie vallen al onder de gewone MKB/start-up-regel van lid 6, met de laagste-bedrag-regel op alle drie de niveaus.
En dan is er nog dit: toezichthouders sturen eerst op herstel
Zelfs binnen die realistischere bedragen is een boete niet de eerste stap. De toezichthouders geven bedrijven die aantoonbaar hun zaken op orde brengen — een AI-register, een duidelijke transparantie-melding, een basis-audit-trail — de kans om te corrigeren vóórdat een boete in beeld komt. Wie niets doet en negeert dat een toezichthouder contact opneemt, loopt uiteraard wel risico.
Kort gezegd: de kans dat een freelancer of klein MKB-bedrijf met een AI-chatbot of n8n-workflow een boete van miljoenen euro’s krijgt, is vrijwel nul. Het risico dat er wél is — een boete van enkele duizenden tot tienduizenden euro’s, of gewoon een correctietraject — is reëel genoeg om je zaken op orde te hebben, maar geen reden voor paniek.
Zo breng je het zonder paniek op orde
Drie stukken die je hierbij helpen, in volgorde van waar de meeste lezers als eerste aan toe zijn:
- Weet wat nu al verplicht is (en wat niet): AI Act en jouw n8n-automatisering — een korte transparantie-melding (artikel 50) is voor de meeste bouwers de enige echt urgente actie.
- Bouw een audit-trail die meebeweegt: Bouw in n8n een AI-workflow met een ingebouwde audit-trail — precies het soort “zaken op orde” dat een toezichthouder wil zien.
- Laat de overheid meebetalen aan wat je moet leren: SLIM-subsidie + artikel 4 (AI-geletterdheid).
Dit is geen juridisch advies
Dit artikel legt de hoofdlijn van artikel 99 uit om de angst-koppen in perspectief te zetten, maar is geen vervanging van een jurist. Boetehoogtes, uitzonderingen en de precieze toepassing kunnen per situatie verschillen. Twijfel je of jouw specifieke toepassing onder een van deze niveaus valt? Raadpleeg een jurist gespecialiseerd in AI-regelgeving.
Veelgestelde vragen
Geldt de MKB-regel automatisch, of moet ik daar iets voor aanvragen?
Automatisch — het is geen subsidie of vrijstelling waar je een aanvraag voor indient, maar een rekenregel in de wet zelf die van toepassing is zodra je onder de MKB/start-up-definitie valt.
Betekent dit dat ik niets hoef te doen aan compliance?
Nee. Het betekent dat het financiële worst-case-scenario voor jou veel kleiner is dan de koppen suggereren — niet dat de verplichtingen (transparantie, AI-geletterdheid) niet gelden.
Wanneer geldt de AI Act eigenlijk al?
Het grootste deel is sinds 2 augustus 2026 van kracht en wordt actief gehandhaafd, inclusief artikel 4 (AI-geletterdheid), artikel 5 (verboden toepassingen) en artikel 50 (transparantie).
Bronnen: EU AI Act, artikel 99 (boetes); AIComplianceHub.nl — AI Act boetes; Thraive — EU AI Act verplichtingen MKB.
Leave a Reply